به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، ورزش باستانی و آیین پهلوانی در همدان، تنها یک رشته ورزشی نیست؛ بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این دیار کهن به شمار میرود. پیشینه این ورزش در همدان به بیش از سه قرن میرسد و در طول تاریخ، زورخانهها نه فقط محل تمرین جسم، بلکه پایگاهی برای ترویج مرام جوانمردی، اخلاق، فتوت و فرهنگ پهلوانی بودهاند. همدان از دیرباز به عنوان یکی از خاستگاههای مهم ورزش زورخانهای در ایران شناخته شده و نام پهلوانان این شهر در تاریخ ورزش باستانی کشور ماندگار شده است.
در میان چهرههای نامدار این عرصه، نام پهلوان «فیله همدانی» بیش از دیگران میدرخشد؛ شخصیتی که در سده هفتم هجری و دوران ایلخانیان، به عنوان یکی از بزرگترین و سرشناسترین پهلوانان ایرانزمین شناخته میشد. آوازه قدرت بدنی، منش پهلوانی و جایگاه اجتماعی او به اندازهای بود که نامش در بسیاری از روایتها و نقلهای تاریخی باقی مانده است. فیله همدانی تنها یک ورزشکار نبود، بلکه نماد اخلاق، شجاعت و مردمداری در روزگار خود به شمار میرفت و هنوز هم از او به عنوان یکی از شاخصترین چهرههای ورزش پهلوانی ایران یاد میشود.
البته تاریخ ورزش باستانی همدان تنها به فیله همدانی محدود نمیشود و این استان در دورههای مختلف، پهلوانان بزرگ و تاثیرگذاری را به ورزش ایران معرفی کرده است. چهرههایی همچون احمد کوهکش و علیمیرزای همدانی از دیگر نامآورانی بودند که باعث شدند نام همدان همواره در میان قطبهای اصلی ورزش زورخانهای کشور قرار گیرد. پهلوان علیمیرزای همدانی به ویژه جایگاه ویژهای در تاریخ این ورزش دارد؛ چراکه در عصر قاجار موفق شد نخستین بازوبند پهلوانی کشور را برای همدان به ارمغان بیاورد و افتخاری ماندگار را در تاریخ ورزش این استان ثبت کند.
در دوران معاصر نیز این مسیر پرافتخار ادامه پیدا کرد و پهلوانان برجستهای از همدان در عرصه ورزش باستانی و زورخانهای خوش درخشیدند. سیداحمد بطحایی، عبدالله کاظمی روشن، محمد مسچی و قاسم بینیاز از جمله پیشکسوتان ارزشمند و تاثیرگذار این رشته بودند که سالها برای حفظ و گسترش فرهنگ پهلوانی تلاش کردند و نامشان همچنان در میان اهالی ورزش با احترام یاد میشود. بسیاری از این چهرهها علاوه بر فعالیت ورزشی، در حوزه تربیت نسل جوان و انتقال فرهنگ اخلاقمدار زورخانهای نیز نقش مهمی ایفا کردند.
زورخانههای همدان نیز بخش مهمی از تاریخ اجتماعی و فرهنگی این شهر را تشکیل میدهند. قدیمیترین زورخانه همدان، زورخانه «سعادت» است که در محله تاریخی پل یخچال قرار دارد و سالها به عنوان یکی از مهمترین پایگاههای ورزش باستانی در استان شناخته شده است. این زورخانه قدیمی همچنان برای بسیاری از پیشکسوتان و علاقهمندان، یادآور دوران طلایی ورزش پهلوانی در همدان به شمار میرود.
امروزه نیز ورزش زورخانهای در استان همدان همچنان جایگاه ویژهای دارد و بیش از ۲۰ زورخانه فعال در نقاط مختلف استان به فعالیت مشغول هستند. این زورخانهها علاوه بر نقش ورزشی، به محلی برای گردهمایی علاقهمندان به فرهنگ پهلوانی، آیینهای سنتی و ارزشهای اخلاقی تبدیل شدهاند و تلاش میکنند میراث کهن ورزش باستانی را به نسلهای آینده منتقل کنند. تداوم فعالیت این مجموعهها نشان میدهد که فرهنگ پهلوانی در همدان همچنان زنده است و ریشههای عمیق آن در میان مردم این دیار حفظ شده است.
ورزش زورخانهای و کشتی پهلوانی به عنوان یکی از اصیلترین ورزشهای ایرانی، در سالهای اخیر تلاش کرده با عبور از نگاه سنتی، جایگاه تازهای در میان نسل جوان پیدا کند. استان همدان نیز طی این سالها با برگزاری میزبانیهای ملی، توسعه آکادمیهای پایه و فعالیت در حوزه استعدادیابی، به یکی از قطبهای فعال این رشته تبدیل شده است.

غلامرضا خاکساری، عضو هیئت رئیسه فدراسیون ورزش زورخانهای و کشتی پهلوانی، رئیس هیئت استان همدان و همچنین رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان همدان در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار ورزشی تسنیم، درباره وضعیت زیرساختها، چالشهای این رشته و برنامههای آینده توضیحاتی ارائه کرد.
تسنیم: در روزهای اخیر دانشگاه آزاد همدان که دارای زورخانه و سالنهای تخصصی است، ظرفیتهای ورزشی خود را در اختیار کمپهای ملی قرار داد؛ هدف دانشگاه طی این چند سال از ورود جدی به ورزش چه بوده است؟
خاکساری: برداشتهایی از این موضوع مطرح شده است. دانشگاه آزاد یک ارگان خصوصی است که سالنها و خوابگاههای دانشجویی و ورزشی آن به طور کاملا مستقل از یکدیگر جداست؛ اما تلاش کردیم امکانات موجود را به شکل تخصصی مدیریت کنیم. امروز در بسیاری از مسابقات کشور مشکل اصلی تیمها فقط سالن نیست؛ خوابگاه، تغذیه، حملونقل و مدیریت یکپارچه مسابقات است. ما در دانشگاه آزاد تلاش کردیم این زنجیره کامل باشد.
در مجموعه دانشگاه، خوابگاه دانشجویی از بخش مهمانسرا و اسکان تیمها جداست و برای مسابقات هم مجموعه مستقلی تعریف شده است. نگاه ما صرف اجاره سالن نیست؛ ما پکیج کامل میزبانی ارائه میکنیم تا تیمها دچار مشکلات رایج مسابقات نشوند.
تسنیم: یعنی مدل درآمدزایی دانشگاه آزاد از ورزش هم بر همین اساس شکل گرفته است؟
خاکساری: دقیقاً؛ ما خامفروشی نکردیم. سالن را ساعتی اجاره نمیدهیم که هم آسیب ببیند و هم مدیریت آن دشوار شود. رویداد را کامل برگزار میکنیم؛ از اسکان تا تغذیه و اجرای مسابقه تا بسیاری از موارد دیگر.
سال گذشته حدود ۲۸ میلیارد تومان درآمد غیرشهریهای فقط از همین ظرفیتهای ورزشی ایجاد شد. این اتفاق برای یک مجموعه دانشگاهی اهمیت زیادی دارد و باعث رشد و توسعه این ارگان خواهد شد.
تسنیم: با این حجم میزبانی، واقعاً رضایت فدراسیونها وجود داشته است؟
خاکساری: اگر رضایت نبود، دوباره میزبانیها را به همدان نمیدادند. ما سال گذشته در ردههای نوجوانان، جوانان، بزرگسالان و پیشکسوتان میزبان مسابقات زورخانهای کشور بودیم. در کاراته هم چند سال متوالی میزبانی به همدان سپرده شده است. وقتی تیمها، مربیان و سرپرستان رضایت داشته باشند، فدراسیون دوباره اعتماد میکند.
حتی بعضی فدراسیونها بعد از انتقال مسابقات به شهرهای دیگر، با اعتراض تیمها مواجه شدند که چرا مسابقات از همدان گرفته شده است. این یعنی کیفیت میزبانی دیده شده است.

تسنیم: با این حال هنوز برخی معتقدند زیرساختهای ورزش همدان ضعیف است.
خاکساری: این حرف را نمیشود کامل رد کرد. همدان سالها در زیرساخت مشکل داشته است. اما واقعیت این است که اگر دانشگاه آزاد وارد ماجرا نمیشد، خیلی از رویدادهای بزرگ اصلاً امکان برگزاری در استان را نداشتند.
ما تلاش کردیم بخشی از خلأ موجود را جبران کنیم و استاندار همدان نیز به این موضوع اشاره داشت که دانشگاه آزاد نقش ویژهای در راستای برگزاری مسابقات ورزشی استان ایفا کرد.
تسنیم: درباره وضعیت ورزش زورخانهای همدان صحبت کنیم؛ هیئتی که طی سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته است.
خاکساری: وقتی کار را شروع کردیم، همدان در ردههای پایین کشور بود اما امروز جزو استانهای برتر شدهایم و به رتبه ششم رسیدیم. چند زورخانه بازسازی یا احداث شد و پیگیری زورخانه بینالمللی همدان هم نقش مهمی در این پیشرفت داشت. این پروژه باعث شد نگاه فدراسیون و وزارت ورزش به همدان تغییر کند.
اکنون همدان در فدراسیون دارای کرسیهای فراوانی در کمیتههای مختلف است و در امورات محتلف طی سالهای اخیر پیشرفت چشمگیری به واسطه ارتباط ایدهآلمان با فدراسیون و اداره کل داشتهایم و همکان شاهد بودند چه رویدادهای بزرگی در استان برگزار شده است.
تسنیم: یکی از انتقادهای قدیمی درباره ورزش زورخانهای، فضای سنتی و کاهش جذابیت آن برای نسل جدید است. این انتقاد را قبول دارید؟
خاکساری: بله، بخشی از آن درست است. ما سالها در معرفی این رشته ضعف داشتیم. هنوز هم بعضی خانوادهها تصور اشتباهی از زورخانه دارند. حتی خود من سالها پیش با چنین ذهنیتی از سوی برخی افراد مواجه شدم.
برخی فکر میکنند زورخانه فقط برای افراد سنبالا یا قشر خاصی است، در حالی که امروز ورزشکاران حرفهای و ورزیده، تحصیلکرده و قهرمانان بینالمللی در این رشته فعالیت میکنند.

تسنیم: برای تغییر این نگاه چه کاری انجام دادهاید؟
خاکساری: تمرکز ما روی نونهالان و نوجوانان است. آکادمی راهاندازی کردیم، استعدادیابی را فعال کردیم و حتی در روستاها هم کار را جلو بردیم. الان در همدان و تمامی شهرستانها و تعدادی از روستاها رویدادهای مستمر داریم.
برای نخستینبار در کشور جشنواره خردسالان برگزار کردیم و نگاه صرفاً مدالمحور را کنار گذاشتیم تا بچهها با انگیزه وارد ورزش شوند و به این رشته ورزشی علاقمند شوند و برای حضور آنها در رویدادها، برنامهریزی ویژه کردیم.
تسنیم: یعنی مدل رقابتی را تغییر دادید؟
خاکساری: بله. برای کودک هفت یا هشت ساله، شکست سنگین میتواند آسیب روانی ایجاد کند. به همین دلیل جشنواره طراحی کردیم تا همه بچهها حس موفقیت داشته باشند. هدف ما فقط قهرمانی نیست؛ ساختن نسل علاقهمند به ورزش زورخانهای است.
نسل جدید، کلید بازگشت ورزش زورخانهای به روزهای اوج است و باید تلاش حداکثری برای ترویج و گسترش این رشته و فرهنگ پهلوانی در میان خردسالان، نونهالان و نوجوانانمان داشته باشیم و از آنها تا رسیدن به رده بزرگسالی حمایت کنیم.
تسنیم: به نظر میرسد همچنان مشکل اصلی ورزش زورخانهای، نبود امتیازات حرفهای مشابه رشتههایی مثل کشتی و فوتبال است.
خاکساری: این یکی از جدیترین مشکلات ماست. ورزشکار زورخانهای مدال جهانی و آسیایی میگیرد اما بسیاری از مزایایی که در رشتههای دیگر وجود دارد، برای او تعریف نشده است. همین باعث میشود بخشی از استعدادها در سنین جوانی از ورزش فاصله بگیرند.
البته در سالهای اخیر توجه بیشتری ایجاد شده است؛ مخصوصاً بعد از تأکید رهبر شهید و معظم انقلاب بر ورزش زورخانهای؛ همین نگاه باعث شد حضور زورخانه در رویدادهای بزرگ ورزشی بیشتر شود و دیده شدن این رشته افزایش پیدا کند.

تسنیم: در بحث تداوم قهرمانپروری همواره انتقادهایی وجود دارد؛ اینکه ورزشکاران از رده نوجوانان به بزرگسالان نمیرسند. این مشکل در زورخانه هم دیده میشود؟
خاکساری: کمتر از بعضی رشتهها، اما وجود دارد. این فقط مشکل زورخانه نیست؛ یک مسئله عمومی در ورزش ایران است. دلایل اقتصادی، اجتماعی و حتی روانی دارد. ورزشکار وقتی آینده روشنی نبیند، ادامه مسیر سخت میشود. این موضوع را در کشتیگیران جوان و مطرح چند سال اخیر همدان بارها مشاهده کردیم.
البته در زورخانهای به دلیل فضای فرهنگی و سنتی رشته، این ریزش کمتر است اما باز هم وجود دارد و باید آسیبشناسی شود. ما باید الگوهای موفق استانهایی مثل مازندران و کرمان را بررسی کنیم و در این زمینه از طریق اساتید دانشگاهی آسیبشناسی کنیم.
تسنیم: درباره انتقادهایی که نسبت به مدیریت هیئت مطرح میشود چه نظری دارید؟
خاکساری: انتقاد طبیعی است و ما استقبال میکنیم، اما بعضی نقدها منصفانه نیست. برخی افرادی که امروز انتقاد میکنند، سالها در همین هیئت مسئولیت داشتند. وقتی کسی خودش مسئول کمیته بوده، باید عملکرد خودش را هم توضیح بدهد.
در بحث بودجه هم شفاف صحبت میکنیم. فدراسیون برای برگزاری مسابقات کمک میکند و طبیعی است آن بودجه صرف میزبانی شود. اتفاقاً همین میزبانیها باعث رشد همدان شده است.
تسنیم: وضعیت مالی هیئت امروز چگونه است و چه برنامههایی برای آینده دارید؟
خاکساری: با وجود همه مشکلات اقتصادی، فعلاً دغدغه جدی برای اعزامها و برنامههای اصلی نداریم. فدراسیون و اداره کل ورزش کمک کردهاند، اما واقعیت این است که هزینهها بسیار سنگین شده است. تورم در ورزش کاملاً محسوس است و پروژهها را فرسایشی کرده است.
طبق روال فعلی هیئت میزبان چندین دوره مسابقات و دورههای آموزشی کشوری خواهیم بود؛ جشنواره مرشدان و گردهمایی پیشکسوتان از برنامههای مهم آینده ما محسوب میشود؛ در تمام ردههای سنی از برنامههای کشوری میزبانی کردهایم و فدراسیون حمایتهای مالی ویژهای از هیئت استان داشته است و انشاالله این روال را باز هم ادامه میدهیم.

تسنیم: درباره پروژه زورخانه بینالمللی همدان هم توضیح میدهید؟
خاکساری: این پروژه یکی از طرحهای مهم ورزش استان است و میتواند جایگاه همدان را در ورزش زورخانهای ارتقا دهد. خوشبختانه طی این سالها چند زورخانه بازسازی و تعدادی هم ساخته شده است.
ما از رتبه هفدهم کشور به رتبه ششم رسیدیم و این اتفاق بدون برنامهریزی ممکن نبود. اگر پروژه زورخانه بینالمللی طی ماههای آتی تکمیل شود، قطعاً همدان به یکی از قطبهای اصلی کشور تبدیل خواهد شد. سیدمناف هاشمی معاون توسعه و مدیریت منابع وزارت ورزش و جوانان نیز برای حل این مشکل در کنار مسئولان استان ورود کرده است.
تسنیم: در حوزه استعدادیابی چه اقداماتی انجام شده است؟
خاکساری: ما روی ردههای پایه تمرکز ویژهای گذاشتیم. در همدان، ملایر، تویسرکان و حتی برخی روستاها برنامه استعدادیابی فعال است. آکادمی نونهالان راهاندازی شده و مربیان بینالمللی همدانی در آن فعالیت میکنند.
سال گذشته برای نخستین بار در رده نونهالان نتایج خوبی گرفتیم و چندین مدال کسب شد. حتی در بخش مرشدان خردسال هم کلاسهای مستمر داریم و امروز بیش از ۵۰ مرشد نونهال در حال آموزش هستند. اگر این روال ادامه باشد در بحث تیمی طی سالهای آینده روی سکوهای اول خواهیم بود.
تسنیم: و سؤال آخر؛ آینده ورزش زورخانهای همدان را چطور میبینید؟
خاکساری: اگر همین مسیر در بخش پایه ادامه پیدا کند، آینده بسیار خوبی خواهیم داشت. الان در بسیاری از کمیتههای فدراسیون نیروهای همدانی حضور دارند، آکادمیها فعال شدهاند و نسل جدید وارد ورزش شده است. مهمتر از همه اینکه نگاه جامعه نسبت به این رشته آرامآرام در حال تغییر است و این بزرگترین اتفاق برای ورزش زورخانهای خواهد بود.
مصاحبه از سینا بیدمشکی
انتهای پیام/
ساختمان تجاری ناایمن در شهریار پلمب شد/شهرداری مکلف به پیگیری اصلاحات










دیدگاهتان را بنویسید